Lumen de lumine — licht uit licht, gaat oorspronkelijk over één wezen, één oorsprong, geen afgeleide in mindere zin, maar “van hetzelfde wezen.
Lumen de lumine. Deo de Deo. Licht uit licht. God uit God.
Oorspronkelijk een formulering uit het Niceno-Constantinopolitan Creed, bedoeld om “ware substantie” te benoemen: geen afgeleide, geen imitatie — maar voortgekomen uit dezelfde essentie.
Wat mij treft, is niet het dogma.
Het is het idee van substantie.
De vijf elementen
In de klassieke filosofie — bij Aristoteles en later in de middeleeuwen — bestond de kosmos uit vijf elementen:
Aarde
Water
Lucht
Vuur
Ether (quinta essentia)
De eerste vier zijn veranderlijk.
Ze mengen, botsen, vervormen.
De vijfde — ether — was van een andere orde.
Onveranderlijk. Hemels. Dragend.
Daar komt het woord quintessence vandaan: de vijfde essentie. Dat wat overblijft als je alles tijdelijke wegdenkt.
Lumen de lumine
Als je die zin losmaakt van kerkelijke context, blijft dit over:
Wat waarlijk is, komt voort uit dezelfde kern.
Niet uit imitatie. Niet uit façade.
Dat raakt aan iets fundamenteels in de mens.
Wij zijn ook opgebouwd uit vier veranderlijke lagen:
lichaam (aarde)
emotie (water)
adem / geestelijke beweging (lucht)
wil / energie (vuur)
Maar er is iets dat daaronder ligt.
Niet dramatisch. Niet zweverig.
Een constante.
Noem het bewustzijn.
Noem het geest.
Noem het quintessence.
Ware substantie
In een tijd van branding, zelfpresentatie en voortdurende optimalisatie is het verleidelijk om vorm te verwarren met wezen.
Maar vorm is geen substantie.
Lumen de lumine herinnert aan iets anders:
Wat echt is, hoeft niet opgepompt te worden.
Wat uit kern voortkomt, draagt zichzelf.
Quintessence is geen rol.
Geen identiteit die je bouwt.
Maar dat wat je niet hoeft te verdedigen.
Misschien is dat waarom zulke oude woorden nog steeds resoneren.
Niet omdat ze religieus zijn.
Maar omdat ze spreken over oorsprong.
En over licht dat niet gemaakt wordt —
maar voortkomt uit licht.
— Quintessence
Joan Desirae Mulder
Geen opmerkingen:
Een reactie posten